Centrum Ekologii i Ekofilozofii UKSW
Example image

Sylabusy - Studia Podyplomowe Zarządzanie Jakością Powietrza

Przedmioty w ramach studiów podyplomowych Zarządzanie Jakością Powietrza realizują nasi pracownicy Centrum Ekologii i Ekofilozofii UKSW oraz eksperci praktycy z innych ośrodków naukowych oraz przedsiębiorstw.


dr Grzegorz Embros

Przedmiot: Zarządzanie jakością powietrza (10 godzin)


Grzegorz Embros

Pracownik Centrum Ekologii i Ekofilozofii

Zakres tematyczny zajęć:

  • Charakterystyka i uwarunkowania procesu decyzyjnego w ochronie środowiska,
  • Matryca i metodyka dla zarządzania środowiskiem,
  • Aspekty środowiskowe i wpływ na środowisko,
  • Ochrona środowiska w procesach,
  • Kontekst i interesariusze; zasada ostrożności i rezyliencji; limity i standardy emisji.

  • Opis: Stan powietrza jest efektem prawidłowo, sprawnie i skutecznie funkcjonującego systemu zarządzania środowiskiem. Wyznacza to zasadniczy cel wykładu, którym jest przedstawienie i omówienie najważniejszych pojęć i mechanizmów występujących w tym obszarze problemowym. Omówione zostaną kwestie dotyczące metodyki, prowadzonego w ramach zarządzania środowiskiem, procesu decyzyjnego (struktura, elementy i przebieg). Istotne miejsce zajmuje tu odpowiednia diagnostyka, której celem jest identyfikacja i wskazanie konstytutywnych cech tego procesu, komponentów czy własności oraz ujawnienie występujących w nim niesprawności, identyfikacja źródeł ich powstawania oraz ustalenia wpływy wykrytych nieprawidłowości na konsekwencje dla efektów działań na rzecz jakości powietrza. Nawiązując do kluczowych zagadnień systemu zarządzania środowiskowego, przedstawione i omówione zostaną kwestie dotyczące identyfikacji aspektów środowiskowych i wpływu na środowisko. W szczególności zwrócona zostanie uwaga na zagadnienia dotyczące formułowania celów, określania sposobów i środków w ramach procesu decyzyjnego. Na tym tle wyakcentowane będą problemy związane z podejściem emisyjnym i procesowym oraz kontekstem w procesie decyzyjnym w ochronie środowiska. Zarysowane zostaną miejsce i rola interesariuszy w odniesieniu do zasady ostrożności i rezyliencji oraz kwestii limitów i standardów emisyjnych.
    Forma zajęć: wykład z prezentacją multimedialną; zajęcia online.


    dr Marcin Klimski

    Przedmiot: Edukacja na rzecz promowania wiedzy o klimacie i budowania społeczeństwa obywatelskiego (10 godzin)


    Marcin Klimski

    Pracownik Centrum Ekologii i Ekofilozofii

    Zakres tematyczny zajęć:

  • Wprowadzenie do wykładu, omówienie terminologii powszechnie występującej w edukacji uwzględniającej zagadnienia ochrony środowiska.
  • Przedstawienie najważniejszych wydarzeń społeczno-politycznych uwzględniających problematykę ochrony środowiska i zmian klimatu.
  • Formy edukacji i ich rola w kształtowaniu świadomości ekologicznej, w tym świadomości zmian klimatu
  • Problematyka edukacji aksjologicznej w kontekście promowania wiedzy o klimacie
  • Znaczenie edukacji, ze szczególnym uwzględnieniem edukacji ekologicznej, dla budowania społeczeństwa obywatelskiego.

  • Opis: Celem wykładu jest przedstawienie i omówienie najważniejszych zagadnień z zakresu edukacji ekologicznej. Edukacja ta jest szczególnie ważna w kształtowaniu świadomości społecznej dotyczącej problemów występujących na styku społeczno-przyrodniczym. Podczas zajęć poruszona zostanie kwestia możliwości pogłębiania wiedzy o klimacie za pośrednictwem edukacji ekologicznej. Na zajęciach uczestnicy zaznajomieni zostaną z formami edukacji, w tym edukacji ekologicznej, pomocnymi w budowaniu społeczeństwa nieobojętnego na kwestie zmian klimatu i ich skutków dla człowieka i środowiska naturalnego.
    Forma zajęć: wykład z prezentacją multimedialną, zajęcia online.


    dr hab. Agata Kosieradzka-Federczyk

    Przedmiot: Adaptacja do zmian klimatu (20 godzin)

    Przedmiot: Prawo ochrony powietrza (20 godzin)


    Agata Kosieradzka-Federczyk

    Pracownik Centrum Ekologii i Ekofilozofii

    Przedmiot: Adaptacja do zmian klimatu (20 godzin)

    Zakres tematyczny zajęć:

  • Wprowadzenie do problematyki zmian klimatu,
  • Omówienie podstaw prawnych wynikających z prawa międzynarodowego w zakresie zmian klimatu, w tym Ramowej konwencji ONZ w zakresie zmian klimatu, Protokołu z Kioto, Porozumienia paryskiego, COP Konwencji,
  • Przedstawienie znaczenia forum międzynarodowego, unijnego, krajowego w zakresie kształtowania polityki klimatycznej,
  • Przedstawienie krajowych dokumentów takich jak Strategiczny Plan Adaptacji dla sektorów i obszarów wrażliwych na zmiany klimatu do roku 2020 z perspektywą do roku 2030,
  • Omówienie działań podejmowanych w celu adaptacji do zmian klimatu, w tym udzielanie wsparcia finansowego.

  • Adaptacja do zmian klimatu skierowana jest w znacznej mierze do miast, które skupiają ponad 55% ludzi, a dane ONZ wskazują na postępujące procesy urbanizacji (do 65% w 2050 r.). Miasta są głównymi producentami zanieczyszczeń wywołujących zmiany klimatu. Przykładem projektu realizowanego w Polsce jest Opracowanie planów adaptacji do zmian klimatu w miastach powyżej 100 tys. mieszkańców.
    W ramach warsztatów nastąpi m.in. przeprowadzenie symulacji strategii negocjacyjnych w zakresach dotyczących prowadzenia polityki we wszystkich trzech wymiarach: międzynarodowym, unijnym oraz krajowym w oparciu o przygotowane materiały. W ramach dyskusji zostanie podjęta próba wypracowania dobrych praktyk w zakresie podejmowania działań adaptacyjnych. Ćwiczenia warsztatowe zostaną poprzedzone wprowadzeniem do problematyki.
    Forma zajęć: wprowadzenie do tematyki wraz z zajęciami warsztatowymi w grupach; zajęcia stacjonarne


    Przedmiot: Prawo ochrony powietrza (20 godzin)

    Zakres tematyczny zajęć:

  • Wprowadzenie, charakterystyka uwarunkowań prawnych dotyczących ochrony powietrza,
  • Przedstawienie ram prawa unijnego warunkujących rozwiązania przyjmowane w porządkach prawnych krajowych w zakresie ochrony powietrza,
  • Przedstawienie systemu aktów prawnych dotyczących ochrony powietrza: program ochrony powietrza, plan działań krótkoterminowych, uchwała antysmogowa,
  • Omówienie instrumentów mających służyć skuteczności regulacji w zakresie ochrony powietrza: zadania kontrolne samorządu gminnego, wojewódzkiego oraz wojewódzkich inspektorów ochrony środowiska,
  • Omówienie sektorowych pozwoleń emisyjnych na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza.

  • Opis: Celem przedmiotu jest przedstawienie podstaw prawnych dotyczących ochrony powietrza w prawie polskim. Ochrona środowiska, a zatem należący do niej dział ochrony powietrza, należy do konstytucyjnych obowiązków państwa. Z prowadzonych przez inspekcję ochrony środowiska badań jakości powietrza wynika, że na terenie Polski w wielu strefach dochodzi do przekroczenia poziomów warunkujących podjęcie działań naprawczych (dotyczy głównie przekroczenia poziomu dopuszczalnego PM10, PM2,5, czy benzo(a)pirenu w pyle zawieszonym PM10). Badania wskazują, że główną przyczyną przekroczeń jest tzw. niska emisja. Podstawowymi instrumentami naprawczymi w zakresie przywracania jakości powietrza są: program ochrony powietrza, plan działań krótkoterminowych oraz tzw. uchwała antysmogowa. W zakresie instrumentów indywidualnych – sektorowe zezwolenia na emisję gazów lub pyłów do powietrza. W ramach przedmiotu zostaną przedstawione założenia dotyczące ochrony powietrza w ujęciu holistycznym, czyli uwzględniającym powiązania pomiędzy poszczególnymi instrumentami, w jakim zakresie pozostają one komplementarne oraz w ujęciu holistycznym - w zakresie podziału zadań pomiędzy poszczególne organy administrujące w odniesieniu do ochrony powietrza.
    Forma zajęć: wykład z prezentacją multimedialną, zajęcia realizowane stacjonarnie.


    prof. dr hab. Andrzej Kulczycki

    Przedmiot: Wprowadzenie – transport i energetyka jako dominujące źródła zanieczyszczeń powietrza atmosferycznego (5 godzin)

    Przedmiot: Paliwa konwencjonalne w transporcie i energetyce (5 godzin)

    Przedmiot: Zastosowanie OZE w energetyce i przemyśle oraz infrastrukturze komunalnej (10 godzin)

    Przedmiot: Wyjazdy studyjne wraz z przygotowaniem (17 godzin)


    Andrzej Kulczycki

    Pracownik Centrum Ekologii i Ekofilozofii

    Przedmiot: Wprowadzenie – transport i energetyka jako dominujące źródła zanieczyszczeń powietrza atmosferycznego (5 godzin)

    Zakres tematyczny zajęć:

  • Definicje pojęć: transport, energetyka.
  • Ogólne informacje o procesach spalania paliw: rodzaje zanieczyszczeń.
  • Udział transportu, energetyki, przemysłu i infrastruktury komunalnej w zanieczyszczaniu powietrza.
  • Paliwa konwencjonalne w transporcie i energetyce.

  • Opis: Celem wykładu jest przedstawienie i scharakteryzowanie poszczególnych działów gospodarki, głównie transportu i energetyki. W ramach wykładu omówione zostaną ogólne zagadnienia spalania paliw i związanej z tym emisji zanieczyszczeń powietrza. Przedstawione i scharakteryzowane zostaną rodzaje zanieczyszczeń. Przedstawiony zostanie udziału transportu, energetyki, przemysłu i infrastruktury komunalnej w zanieczyszczaniu powietrza.
    Forma zajęć: wykład z prezentacją multimedialną, zajęcia realizowane stacjonarnie


    Przedmiot: Paliwa konwencjonalne w transporcie i energetyce (5 godzin)

    Zakres tematyczny zajęć:

  • Definicje pojęć: paliwa konwencjonalne, paliwa alternatywne.
  • Ogólne informacje o procesach pozyskania, przetworzenia i stosowania gazowych paliw konwencjonalnych.
  • Ogólne informacje o procesach pozyskania, przetworzenia i stosowania ciekłych paliw konwencjonalnych.
  • Ogólne informacje o procesach pozyskania, przetworzenia i stosowania stałych paliw konwencjonalnych.

  • Opis: Celem wykładu jest przedstawienie i scharakteryzowanie konwencjonalnych paliw gzowych, ciekłych i stałych. Omówione zostaną procesy fizyczne i reakcje chemiczne składające się na złożony proces spalania paliw. Przedstawione zostaną łańcuchy procesów z uwzględnieniem termodynamiki poszczególnych ogniw łańcucha. Na tle tych łańcuchów przedstawione zostaną zasadnicze różnice i podobieństwa w procesie spalania paliw gazowych, ciekłych i stałych.
    Forma zajęć: wykład z prezentacją multimedialną, zajęcia realizowane stacjonarnie


    Przedmiot: Zastosowanie OZE w energetyce i przemyśle oraz infrastrukturze komunalnej (10 godzin)

    Zakres tematyczny zajęć:

  • Charakterystyka energetyki i przemysłu oraz infrastruktury komunalnej pod kątem możliwości wykorzystania OZE.
  • Ogólna charakterystyka OZE, możliwych do zastosowania w energetyce, przemyśle oraz infrastrukturze komunalnej.
  • Korzyści i ograniczenia w zastosowaniu OZE w energetyce, przemyśle oraz infrastrukturze komunalnej.

  • Opis: Celem wykładu jest przedstawienie i omówienie zastosowania OZE, w tym biopłynów w energetyce, przemyśle i infrastrukturze komunalnej. Przedstawione zostaną różne technologie otrzymywania biopłynów, możliwych do zastosowania w zakładach energetycznych, instalacjach przemysłowych oraz w infrastrukturze komunalnej. Scharakteryzowane zostaną korzyści i ograniczenia w zastosowaniu OZE w energetyce i przemyśle oraz infrastrukturze komunalnej. W ramach wykładu, jako przygotowanie do wyjazdów studyjnych omówione zostaną także zasady działania pompy ciepła, jak również przedstawione zostaną ogólne informacje o wodach geotermalnych. Scharakteryzowana zostanie technologia konwersji termicznej biomasy drzewnej do metanolu.
    Forma zajęć: wykład z prezentacją multimedialną, zajęcia realizowane stacjonarnie


    Przedmiot: Wyjazdy studyjne wraz z przygotowaniem (17 godzin)

    Zakres tematyczny zajęć:

  • Wyjazd studyjny do Geotermii Mszczonów.
  • Wyjazd studyjny do Instytutu Technik i Technologii Specjalnych Sp. Z o.o. – prototyp modułowej instalacji do konwersji biomasy do metanolu.
  • Merytoryczne przygotowanie do wyjazdów studyjnych.

  • Opis: Celem wyjazdu studyjnego do Mszczonowa jest przedstawienie i omówienie zasady funkcjonowania ciepłowni geotermalnej oraz ocena stopnia poprawy jakości powietrza w Mszczonowie dzięki zastąpieniu osiedlowych kotłowni węglowych przez ciepłownię geotermalną. Wyjazd poprzedzony jest wykładem wprowadzającym w zagadnienia OZE, w tym geotermii. W ramach wyjazdu studenci zobaczą punkt poboru wody geotermalnej wraz z stanowiskiem do badania jakości wody i jej oddziaływania korozyjnego na wybrane metale. Następnie studenci przewiezieni będą do ciepłowni geotermalnej, w której ciepła woda z ujęcia geotermalnego wprowadzona jest do systemu ogrzewania. W systemie tym poprzez absorpcyjną pompę ciepła odbierane jest od niej ciepło i przekazywane do wody ogrzewanej za pomocą palników zasilanych gazem ziemnym do około 90o C. Tak ogrzana woda wprowadzana jest do systemu ciepłowniczego zasilającego miasto Mszczonów. Woda geotermalna ochłodzona odprowadzana jest do specjalnego odwierty, przez który wpompowywana jest pod ziemię. Zasady funkcjonowania ciepłowni geotermalnej przedstawiają pracownicy firmy Geotermia Mazowiecka SA. Celem wyjazdu studyjnego do Instytutu Technik i Technologii Specjalnych Sp. z o.o. (ITiTS) w Wyszkowie jest przedstawienie i omówienie zasady funkcjonowania modułowej instalacji konwersji biomasy drzewnej do metanolu. Wyjazd poprzedzony jest wykładem przedstawiającym znane technologie konwersji biomasy stałej do paliw i chemikaliów, w tym syntezy Fischera – Tropscha. W ramach wyjazdu studenci uczestniczyć będą we wstępnej prezentacji opracowanej technologii. Przedstawiciele ITiTS zaprezentują podstawowe założenia technologii wraz z uwarunkowaniami surowcowymi (dostępność biomasy odpadowej), uzasadnieniem mobilności instalacji i możliwościami wykorzystania produktu finalnego, tj. biometanolu. W drugiej części wizyty studenci zobaczą wszystkie elementy modułowej instalacji, tj. urządzenie do przygotowania biomasy drzewnej, pirolizer biomasy drzewnej, zbiornik gazu pirolitycznego, zasilany gazem pirolitycznym silnik spalinowy połączony z agregatem prądotwórczym (silnik wykorzystano jako urządzenie do wytwarzania gazu syntezowego – CO + H2), reaktor katalitycznej syntezy metanolu. W podsumowaniu przedstawiona zostanie rola zaprezentowanej technologii w poprawie jakości powietrza.
    Forma zajęć: wyjazd studyjny, wykład, zajęcia realizowane stacjonarnie lub w formie wizyty studyjnej.


    dr Michał Latawiec

    Przedmiot: Różnorodność biologiczna a zmiany klimatu (10 godzin)


    Michał Latawiec

    Pracownik Centrum Ekologii i Ekofilozofii

    Zakres tematyczny zajęć:

  • Wprowadzenie i charakterystyka zmian klimatycznych.
  • Wskazanie związku pomiędzy zmianami klimatu a różnorodnością biologiczną.
  • Przedstawienie konsekwencji zmieniającego się klimatu dla układu przyrodniczego.
  • Omówienie zmian zachodzących w wybranych ekosystemach.
  • Zmiany liczebności populacji w kontekście zmieniającego się klimatu.

  • Opis: podczas zajęć omówione zostaną zagadnienia związane z różnorodnością biologiczną oraz wybranymi aspektami zmian klimatu. W trakcie zajęć terenowych przedstawione zostaną obszary, na których zaobserwować można skutki zmieniającego się klimatu. Zmieniające się warunki siedliskowe mają istotny wpływ na różnorodność biologiczną. W ramach przedmiotu przybliżone zostaną zagadnienia dotyczące zmian zachodzących w wybranych typach siedlisk. Przedstawione zostaną problemy: zmieniającego się składu gatunkowego wybranych siedlisk; rozprzestrzeniania się gatunków obcych. Omówione zostaną także trendy zmian liczebności wybranych gatunków.
    Konsekwencje zmieniającego się klimatu w warunkach miejskich ukazane zostaną w wybranych lokalizacjach układu miejskiego Warszawy. Będą to odpowiednio: naturalny układ rzeczny; zagospodarowany teren miejski; pozostałości po naturalnych i niezabudowanych ekosystemach.
    Planowane zajęcia mają odbyć się jednego dnia w trzech miejscach w Warszawie. Pierwszy punkt zajęć dotyczy przejścia wzdłuż doliny Wisły na odcinku ok. 3 km. W zależności od warunków atmosferycznych zajęcia odbędą się na jednym z trzech odcinków: 1. Park Młociński – Kolektor Młociński – rezerwat Las Bielański; 2. Kolektor Młociński – rezerwat Las Bielański – Kępa Potocka; 3. Odcinek między mostem Gdańskim a mostem Świętokrzyskim po stronie praskiej. Następnie planowany jest przejazd do Łazienek Królewskich, gdzie uczestnicy przejdą do najważniejszych miejsc w parku. Ostatni punkt spotkania zlokalizowany jest przy rezerwacie Morysin. W tym miejscu planowane jest przejście przy j. Wilanowskim, wokół rezerwatu Morysin oraz wzdłuż j. Powsinkowskiego.
    Tak planowana formuła zajęć przewiduje czas na: przejście wyznaczonych tras; prowadzone wykłady; obserwacje przyrodnicze; a także przejazdy pomiędzy wyznaczonymi punktami.
    Forma zajęć: zajęcia terenowe nad Wisłą, w Łazienkach Królewskich i w Morysinie.


    dr Kinga Makuch

    Przedmiot: Gospodarka o obiegu zamkniętym (2 godzin)

    Przedmiot: Kogeneracja – podstawy prawne (1 godzin)

    Przedmiot: Odnawialne źródła energii – podstawy prawne (14 godzin)

    Przedmiot: Efektywność energetyczna – podstawy prawne (3 godzin)


    Kinga Makuch

    Pracownik Centrum Ekologii i Ekofilozofii

    Przedmiot: Gospodarka o obiegu zamkniętym (2 godzin)

    Zakres tematyczny zajęć:

  • Omówienie koncepcji związanych z gospodarką o obiegu zamkniętym w tym w szczególności dokumentów strategicznych,
  • Omówienie hierarchii gospodarowania odpadami.

  • Opis: Celem wykładu jest przedstawienie koncepcji gospodarki o obiegu zamkniętym - GOZ. Przy braku odniesień do GOZ w ustawie o odpadach, szczególnie ważne jest zwrócenie uwagi na rozumienie koncepcji w dokumentach strategicznych. W ramach przedmiotu nastąpi zaprezentowanie przepisów prawnych związanych z gospodarowaniem odpadami oraz hierarchią gospodarowania odpadami. Dodatkowo, zostaną poruszone zagadnienia związane z odniesieniem koncepcji GOZ do odnawialnych źródeł energii.
    Forma zajęć: wykład z prezentacją multimedialną, zajęcia realizowane stacjonarnie.


    Przedmiot: Kogeneracja – podstawy prawne (1 godzin)

    Zakres tematyczny zajęć:

  • Omówienie koncepcji związanych z gospodarką o obiegu zamkniętym w tym w szczególności dokumentów strategicznych,
  • Omówienie regulacji prawnych związanych z kogeneracją,
  • Kogeneracja jako efektywne źródła jednoczesnego wytwarzania energii elektrycznej i ciepła,
  • Projektowane zmiany w zakresie regulacji dotyczącej wysokosprawnej kogeneracji,
  • Wsparcie kogeneracji - obowiązek uzyskania i przedstawienia do umorzenia świadectwa pochodzenia z kogeneracji a wsparcie wysokosprawnej kogeneracji w ustawie o odnawialnych źródłach energii.

  • Opis: Celem wykładu jest przedstawienie i omówienie najważniejszych pojęć i regulacji prawnych związanych z rozwojem i funkcjonowaniem kogeneracji oraz wysokosprawnej kogeneracji. W ramach przedmiotu nastąpi zaprezentowanie przepisów prawnych związanych z funkcjonowaniem kogeneracji oraz wysokosprawnej kogeneracji. Poruszone zostaną kwestie dotyczące mechanizmów wsparcia dla omawianych rodzajów instalacji.
    Forma zajęć: wykład z prezentacją multimedialną, zajęcia realizowane stacjonarnie


    Przedmiot: Odnawialne źródła energii – podstawy prawne (14 godzin)

    Zakres tematyczny zajęć:

  • Wprowadzenie, charakterystyka uwarunkowań prawnych rynku energetyki odnawialnej,
  • Przedstawienie ram prawa unijnego i prawa krajowego w zakresie OZE,
  • Przedstawienie założeń tzw. Pakietu zimowego (rewizja dyrektywy o odnawialnych źródłach energii) - kierunki i realizacja polityki energetycznej do 2030 roku,
  • Omówienie systemu wsparcia dla odnawialnych źródeł energii (system opustów, system aukcyjny),
  • Przedstawienie ogólnego zarysu procesu inwestycyjnego w dziedzinie OZE.

  • Opis: Celem wykładu jest przedstawienie i omówienie najważniejszych pojęć i regulacji prawnych związanych z rozwojem i funkcjonowaniem odnawialnych źródeł energii. Omówione zostaną kwestie ram prawnych w zakresie OZE, w szczególności ustawy o odnawialnych źródłach energii. Przedstawione zostaną mechanizmy wsparcia dla OZE, a zwłaszcza problematyka związana z procedurą aukcji na sprzedaż energii. Zasadne jest również w ramach przedmiotu wskazanie barier prawnych dla rozwoju OZE, zasygnalizowanie zależności pomiędzy OZE a oddziaływaniem na środowisko, jak również prognoz rozwoju rynku OZE w Polsce i na świecie. W ramach przedmiotu zostaną zaprezentowane istotne zagadnienia związane z procesem inwestycyjnym (w tym w szczególności dla instalacji fotowoltaicznych, farm wiatrowych na lądzie i na morzu).
    Forma zajęć: wykład z prezentacją multimedialną, zajęcia realizowane stacjonarnie.


    Przedmiot: Efektywność energetyczna – podstawy prawne (3 godzin)

    Zakres tematyczny zajęć:

  • Przedstawienie ram prawnych dotyczących efektywności energetycznej,
  • Omówienie zagadnień związanych ze środkami poprawy efektywności energetycznej, zasadami realizacji obowiązku uzyskania oszczędności energii, świadectwami efektywności energetycznej,
  • Omówienie zagadnień związanych z audytem efektywności energetycznej oraz metodami obliczania oszczędności energii,
  • Zaprezentowanie regulacji prawnych związanych z charakterystyką energetyczną budynków,
  • Zaprezentowanie kluczowych przepisów ustawy o termomodernizacji i remontach (w tym zagadnień związanych z gminnymi programami niskoemisyjnymi).

  • Opis: Celem wykładu jest przedstawienie i omówienie najważniejszych pojęć i regulacji prawnych związanych z efektywnością energetyczną. W ramach przedmiotu nastąpi zaprezentowanie istotnych środków poprawy efektywności energetycznej oraz zasad realizacji obowiązku uzyskania oszczędności energii w świetle ustawy o efektywności energetycznej. Omówione zostaną również najważniejsze instrumenty prawnych związanych z charakterystyką energetyczną budynków. Zaprezentowane zostaną również zagadnienia z ustawy o termomodernizacji i remontach, a także planowanie i organizacja zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe na obszarze gminy. Poprawa efektywności energetycznej w sposób zaplanowany i efektywny stanowi wyzwanie dla ustawodawców zarówno na szczeblu krajowym, jak i unijnym.
    Forma zajęć: wykład z prezentacją multimedialną, zajęcia realizowane stacjonarnie.


    mgr inż. Małgorzata Mickiewicz

    Przedmiot: Rola obszarów ochrony przyrody w ochronie klimatu (10 godzin)


    Małgorzata Mickiewicz

    Z-ca Dyrektora Kampinoskiego Parku Narodowego

    Zakres tematyczny zajęć:

  • Wprowadzenie: obszary chronione w polskim systemie prawnym, Kampinoski Park Narodowy jako przykład obszaru chronionej przyrody.
  • Ustawowe zadania Kampinoskiego Parku Narodowego, wyzwania wynikające z uwarunkowań przyrodniczych i społecznych.
  • Rola parku narodowego w procesach inwestycyjnych w parku i otulinie.
  • Praktyka ochrony przyrody w Kampinoskim Parku Narodowym w kontekście zmian klimatu i przeciwdziałania skutkom tych zmian w ekosystemach: monitoring, działania ochronne, działania edukacyjne, współpraca lokalna.
  • Prezentacja projektów realizowanych przez Kampinoski Park Narodowy, np. renaturyzacja krajobrazu, ochrona mokradeł, ochrona różnorodności biologicznej, ograniczanie emisji CO2.

  • Opis: Celem zajęć jest przedstawienie roli obszarów chronionej przyrody w ochronie klimatu i ograniczaniu niekorzystnych dla przyrody skutków zmian klimatycznych. Zajęcia będą miały charakter wycieczek terenowych. Uczestnicy zajęć odwiedzą ośrodki edukacyjne Kampinoskiego Parku Narodowego oraz na tereny Parku, w miejscu prowadzenia działań monitoringowych i realizacji projektów z zakresu czynnej ochrony przyrody. Przedstawione zostaną doświadczenia KPN w zakresie prowadzenia edukacji ekologicznej oraz współpracy lokalnej na rzecz zrównoważonego rozwoju inicjowanej i prowadzonej przez Park. Planowane są bezpośrednie kontakty z pracownikami Kampinoskiego Parku Narodowego, którzy podzielą się swoją wiedzą i doświadczeniami z pracy dotyczącej: monitorowania stanu środowiska przyrodniczego (monitoringu atmosferycznego, monitoringu wód, monitoringu biotycznego), planowania, finansowania i prowadzenia działań z zakresu ochrony siedlisk i gatunków mokradłowych, przeciwdziałania skutkom zmian klimatycznych w ekosystemach, prowadzenia edukacji ekologicznej, współpracy ze społecznością lokalną.
    Czas zajęć obejmuje wizytę w ośrodku edukacyjnym Kampinoskiego Parku Narodowego, gdzie zostanie przeprowadzone wprowadzenie do zajęć terenowych, prezentację w formie case studies w miejscach realizacji działań ochronnych oraz przemieszczanie się pomiędzy tymi miejscami. Ze względu na rozległy teren Kampinoskiego Parku Narodowego konieczne będę przejazdy autokarowe lub przejścia. Czas potrzebny na przemieszczanie się będzie efektywnie wykorzystywany przez prowadzących zajęcia na kontakty z uczestnikami: udzielanie informacji, prowadzenie dyskusji.
    Forma zajęć: zajęcia terenowe w Kampinoskim Parku Narodowym.


    dr Anna Myszka

    Przedmiot: Wpływ zanieczyszczeń powietrza na zdrowie człowieka (10 godzin)


    Anna Myszka

    Pracownik Centrum Ekologii i Ekofilozofii

    Zakres tematyczny zajęć:

  • Wprowadzenie, jakość powietrza, rodzaj zanieczyszczeń powietrza, przyczyny zanieczyszczeń powietrza.
  • Przedstawienie wybranych chorób spowodowanych zanieczyszczeniem powietrza - choroby układu sercowo-naczyniowego, układu oddechowego, układu nerwowego, alergie, nowotwory, ekspozycja prenatalna
  • Przybliżenie wybranych danych epidemiologicznych dotyczących chorób spowodowanych zanieczyszczeniem powietrza.
  • Omówienie najważniejszych strategie poprawy jakości powietrza.

  • Opis: Celem wykładu jest omówienie najważniejszych pojęć dotyczących zanieczyszczenia powietrza oraz ich wpływu na kondycję zdrowotną człowieka. Przedstawiony zostanie obecny stan wiedzy na temat jakości powietrza, rodzajów i przyczyn jego zanieczyszczeń. Zasadniczym zrębem zajęć będzie omówienie wpływu zanieczyszczeń powietrza na stan zdrowia i kondycję biologiczną człowieka. Przedstawione zostaną wybrane choroby wywołane zanieczyszczeniem powietrza, w tym choroby układu sercowo- naczyniowego, układu oddechowego, układu nerwowego, alergie, nowotwory. W ramach przedmiotu zaprezentowane zostaną ponadto wybrane dane epidemiologiczne dotyczące chorób spowodowanych złą jakością powietrza. Omówione zostaną także pokrótce najważniejszych strategie poprawy jakości powietrza.
    Forma zajęć: wykład z prezentacją multimedialną, zajęcia online.


    mgr inż. Ewa Osuch-Rak

    Przedmiot: Instrumenty wsparcia inwestycji w zakresie ochrony powietrza (10 godzin)

    Przedmiot: Zarządzanie technologiami ochrony powietrza (15 godzin)


    Ewa Osuch-Rak

    Pracownik Kolegium Ekonomiczno-Społecznym SGH

    Przedmiot: Instrumenty wsparcia inwestycji w zakresie ochrony powietrza (10 godzin)

    Zakres tematyczny zajęć:

  • Zasadność udzielania wsparcia inwestycjom środowiskowym,
  • Klasyfikacja instrumentów wsparcia inwestycji w zakresie ochrony powietrza,
  • Zwrotne instrumenty finansowe (krajowe i zagraniczne) wsparcia inwestycji w zakresie ochrony powietrza w Polsce,
  • Bezzwrotne instrumenty finansowe (krajowe i zagraniczne) wsparcia inwestycji w zakresie ochrony powietrza w Polsce,
  • Pozostałe instrumenty wsparcia pozafinansowego inwestycji w zakresie ochrony powietrza,
  • Zasady, warunki wsparcia, wnioski (warsztaty).

  • Opis: Celem zajęć jest przedstawienie oraz omówienie systemu wsparcia inwestycji w zakresie ochrony powietrza w Polsce, a także praktyczne zapoznanie uczestników z zasadami, warunkami i przykładami wniosków przy ubieganiu się o takie wsparcie. Przedstawiona zostanie klasyfikacja instrumentów wsparcia ww. inwestycji oraz ogólna architektura systemu wsparcia. W ramach przedmiotu zostaną omówione najważniejsze zwrotne i bezzwrotne instrumenty finansowe (krajowe i zagraniczne) wsparcia inwestycji w zakresie ochrony powietrza w Polsce. Dodatkowo, zaprezentowane zostaną instrumenty pozafinansowe, np. pomoc techniczna. Istotny element zajęć będą stanowiły warsztaty wiedzy praktycznej.
    Forma zajęć: wykład online (5 godzin) z prezentacją multimedialną oraz warsztaty w grupach realizowane stacjonarnie.


    Przedmiot: Zarządzanie technologiami ochrony powietrza (15 godzin)

    Zakres tematyczny zajęć:

  • Istota i pojęcie zarządzania technologiami,
  • Modele zarządzania technologiami,
  • Wybrane technologie ochrony powietrza,

  • Opis: Celem zajęć jest przedstawienie oraz omówienie zagadnienia zarządzania technologiami, w szczególności w zakresie ochrony powietrza, a także praktyczne zapoznanie uczestników z narzędziami wykorzystywanymi w procesie zarządzania technologiami. Przedstawione zostaną wybrane technologie ochrony powietrza dostępne na rynku krajowym oraz zagranicznym, ich cechy oraz potencjał zastosowania. Omówione zostaną istota oraz rola najważniejszych elementów zarządzania technologiami takich jak: audyt technologiczny, procesy badawczo- rozwojowe, analiza wykonalności projektu, proces wdrażania i integracji technologii w organizacji. Dodatkowo, pod kątem zastosowania praktycznego, przedstawione zostaną wybrane narzędzia wspierające proces zarządzania, w tym analiza patentowa oraz poziomy gotowości technologicznej.
    Forma zajęć: wykład online (10 godzin) z prezentacją multimedialną oraz warsztaty w grupach realizowane stacjonarnie.


    mgr Elżbieta Płuska

    Przedmiot: Ochrona powietrza: Realizacja działań naprawczych w zakresie poprawy jakości powietrza w gminie (4 godziny)


    Elżbieta Płuska

    Dyrektor obszaru Badań i Rozwoju w firmie Atmoterm S.A.

    Zakres tematyczny zajęć:

  • Tworzenie w gminie jednolitej bazy danych o emisjach i źródłach,
  • Metody i zakres inwentaryzacji źródeł niskiej emisji,
  • Dane i informacje istotne z punktu widzenia realizacji Programów Ochrony Powietrza (POP), które powinny być zawarte w planach lub programach gminnych realizujących cele POP,
  • Wdrażanie działań krótkoterminowych oraz informowanie mieszkańców o przekroczeniu poziomów dopuszczalnych, docelowych, alarmowych lub ryzyku wystąpienia tych przekroczeń.

  • Opis: W ramach wykładu zostaną omówione metody gromadzenia danych o źródłach emisji, ze szczególnym uwzględnieniem źródeł niskiej emisji. Przedstawione zostaną informacje i dane wynikające z Programów Ochrony Powietrza, mające wpływ na dokumenty strategiczne gminne, takie jak: plan zaopatrzenia w energię ciepło i paliwa gazowe, plany zrównoważonego rozwoju, strategie transportowe, itp. Omówione zostaną również aspekty związane z informowaniem mieszkańców o stanie jakości powietrza przez poszczególne organy, w tym przez gminę.
    Forma zajęć: wykład (4 godz.) z prezentacją multimedialną, zajęcia online.


    dr inż. Iwona Rackiewicz

    Przedmiot: Monitoring i ocena jakości powietrza w Polsce i Europie (7 godzin)


    Iwona Rackiewicz

    Z-ca dyrektora ds. Badań i Rozwoju Atmoterm S.A.

    Zakres tematyczny zajęć:

  • Strategia UE w zakresie ochrony powietrza,
  • Nowa strategia na rzecz wzrostu gospodarczego UE (Europejski Zielony Ład),
  • System monitoringu jakości powietrza w Polsce i w Europie – cele, zadania, narzędzia,
  • Wyniki ocen jakości powietrza,
  • Instrumenty strategicznego zarządzania jakością powietrza,
  • Prognozy jakości powietrza,
  • Europejski i krajowy indeks jakości powietrza,
  • Główne źródła emisji zanieczyszczeń powietrza,
  • Ocena zapachowej jakości powietrza (źródła emisji odorów, metody oceny, sposoby zapobiegania i ograniczania uciążliwości zapachowej).

  • Opis: Celem wykładu jest przedstawienie i omówienie najważniejszych zagadnień związanych z monitoringiem i oceną jakości powietrza, w kontekście ogólnej strategii UE w zakresie ochrony powietrza, a także nowej strategii na rzecz wzrostu gospodarczego UE, zawartej w komunikacie KE Europejski Zielony Ład. Przedstawienie podstawowych informacji dotyczących systemu monitoringu i oceny jakości powietrza w Polsce i Europie. Wskazanie instrumentów strategicznego zarządzania jakością powietrza (w tym: KPOP, POP, PDK). Omówienie prognoz jakości powietrza, krajowego i europejskiego indeksu jakości powietrza. Zasygnalizowanie czynników wpływających na jakość powietrza, podstawowych źródeł emisji i ich udziałów w bilansie emisji głównych zanieczyszczeń powietrza. W ramach wykładu zostaną zaprezentowane również zagadnienia związane z oceną zapachowej jakością powietrza (w tym: podstawowe pojęcia z zakresu olfaktometrii, główne źródła emisji odorów, metody oceny zapachowej jakości powietrza, uregulowania prawne, a także sposoby zapobiegania i ograniczania uciążliwości zapachowej).
    Forma zajęć: wykład z prezentacją multimedialną, zajęcia online.


    mgr inż. Marek Rosicki

    Przedmiot: Ochrona powietrza Metody obliczeniowe w ochronie powietrza (7 godzin)


    Marek Rosicki

    Pracownik Atmoterm S.A.

    Zakres tematyczny zajęć:

  • Obliczanie emisji zanieczyszczeń powietrza z różnych typów źródeł (przemysłowe, komunikacyjne, komunalne).
  • Bazy danych wskaźników i modeli emisyjnych.
  • Europejski Rejestr Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń.
  • Modelowanie jakości powietrza w skali regionalnej i lokalnej – wybrane metody i systemy obliczeniowe.
  • Podstawy określania oddziaływania obiektów przemysłowych na jakość powietrza.
  • Model Pasquilla w praktyce ochrony powietrza
  • Przygotowanie danych wejściowych do obliczeń rozprzestrzeniania zanieczyszczeń.

  • Opis: Celem ćwiczeń jest zapoznanie słuchaczy z metodami obliczeniowymi stosowanymi w dziedzinie ochrony powietrza. Przedstawione zostaną najważniejsze krajowe i zagraniczne modele emisyjne oraz modele jakości powietrza mające zastosowanie w zadaniach obliczeniowych związanych z rocznymi ocenami jakości powietrza i programami ochrony powietrza. Szczegółowo omówiony będzie model referencyjny stosowany w Polsce do określania oddziaływania obiektów przemysłowych na otoczenie. Zaprezentowana będzie pełna procedura obliczeniowa dla obiektu przemysłowego z użyciem przykładowego systemu informatycznego. Przygotowanie danych i analiza wyników odbędzie się przy udziale słuchaczy.
    Forma zajęć: ćwiczenia z prezentacją multimedialną, zajęcia online.


    prof. ucz. dr hab. Ryszard Sadowski

    Przedmiot: Wpływ czynników kulturowych na ochronę klimatu (5 godzin)


    Ryszard Sadowski

    Pracownik Centrum Ekologii i Ekofilozofii

    Zakres tematyczny zajęć:

  • Prezentacja złożoności procesu decyzyjnego w kontekście indywidualnych postaw wobec środowiska oraz wskazanie roli czynników kulturowych w procesie podejmowania decyzji w kontekście środowiskowym.
  • Wyodrębnienie różnych grup czynników kulturowych rzutujących na postawy środowiskowe: 1) idee zawarte w historii zachodniej myśli filozoficznej; 2) idee zawarte w głównych religiach monoteistycznych (judaizm, chrześcijaństwo i islam).
  • Wskazanie możliwości wykorzystania motywacji kulturowych do zmiany postaw wobec klimatu ze strony indywidualnych osób oraz decydentów na poziomie lokalnym, regionalnym i globalnym.

  • Opis: Celem wykładu jest przedstawienie i omówienie najważniejszych zagadnień związanych z wpływem czynników kulturowych, które kształtują świadomość poszczególnych osób oraz całych społeczeństw w kontekście współczesnego kryzysu środowiskowego z podkreśleniem ich roli w przeciwdziałaniu kryzysowi klimatycznemu. Ponadto wykład ma na celu poszerzenie motywacji do czynnego zaangażowania się poszczególnych osób w ochronę klimatu poprzez odwołanie się do argumentacji kulturowej i moralnej, wskazując że idea zrównoważonego rozwoju nie jest czymś nowym i narzuconym przez gremia polityczne, ale jest ona obecna w kulturze Zachodu od tysiącleci. To zaś może wpłynąć na to, że idea ta nie będzie traktowana jako obca i narzucona przez rozstrzygnięcia legislacyjne, ale będzie postrzegana jako rodzima i bliska, z którą łatwo się identyfikować. Wydaje się też, że przyczyni się to do skuteczniejszej implementacji idei zrównoważonego rozwoju w kontekście ochrony klimatu na poziomie indywidualnym, rodzinnym i lokalnym, a nawet regionalnym i globalnym.
    Forma zajęć: wykład z prezentacją multimedialną, zajęcia online.


    mgr Maciej Sierakowski

    Przedmiot: Monitoring jakości powietrza (10 godzin)


    Maciej Sierakowski

    Pracownik Centrum Ekologii i Ekofilozofii

    Zakres tematyczny zajęć:

  • Główne źródła emisji i rodzaje chemicznych zanieczyszczeń powietrza.
  • Właściwości poszczególnych zanieczyszczeń powietrza wraz z ich oddziaływaniem na środowisko, w tym na człowieka.
  • Właściwości fizyko-chemiczne i toksykologiczne zanieczyszczeń powietrza.
  • Ćwiczenie praktyczne obejmujące: metodę pobierania próbek, technikę pomiarową, badanie wybranych zanieczyszczeń powietrza, opracowywanie wyników, interpretacja.

  • Opis: Celem ćwiczeń jest omówienie głównych zanieczyszczeń powietrza. Skupienie uwagi na zanieczyszczenia pyłowe powietrza, czyli pyły PM 2,5 i PM 10. A dokładnie na skład pierwiastkowy tych pyłów co będzie tematem zajęć praktycznych. Trzeba będzie pobrać próbki powietrza ze swojego miejsca zamieszkania i zbadać je pod kątem zawartości pierwiastków np. metali ciężkich takich jak ołów, kadm. Na koniec należy zinterpretować wyniki, określić potencjalne źródło zanieczyszczeń i spróbować obmyślić sposób na zmniejszenie ich emisji do środowiska.
    Forma zajęć: ćwiczenie praktyczne w laboratorium